Regionale consultatie over Concluding Observations

Van 1 tot 3 juli 2010 was er een ‘regionale’ consultatie over het VN-Vrouwenverdrag in Warschau, waar Karat zetelt. De regio strekt zich uit over iets van 7 tijdszones – van Oezbekistan tot West Europa. De organisatie was in handen van Karat in samenwerking met WIDE en IWRAW-AP – verderop meer informatie over deze drie organisaties. Aan de consultatie namen zo’n dertig vrouwen deel uit 15 landen. De meest uit de voormalige Sovjet Unie (CIS). Verder was de Balkan vertegenwoordigd (Kroatië) en de Europese Unie met drie nieuwe lidstaten (Polen, Slowakije en Bulgarije) en drie oude (Italië, Denemarken en Nederland). Ondergetekende vertegenwoordigde het Netwerk VN-Vrouwenverdrag. De meeste deelnemers waren directeur van of adviseur bij een vrouwenorganisatie die (de coördinatie van) een schaduwrapportage in eigen land hadden verzorgd. Vaak hadden ze namens hun organisatie de CEDAW-sessie waar hun land werd besproken, de afgelopen vier jaar, bijgewoond. Sommigen zaten nog in (de voorbereiding van) het schaduwtraject. Een enkeling vertegenwoordigde net als ondergetekende als vrijwilligster, lid of bestuurslid de eigen organisatie – bijvoorbeeld the Danish Women’s Society (zusterorganisatie van Vrouwenbelangen), maar ook de Women’s Independent Democratic Movement in Belarus. In een aantal blogs zal ik enige ervaringen uit de driedaagse conferentie delen.

Centraal stond de implementatie van de Concluding Observations van het CEDAW-Comité. Het ging natuurlijk om de uitvoering van het VN-Vrouwenverdrag als geheel, bedoeling was daarbij meer strategisch in te zoomen op hetgeen het CEDAW-Comité had aanbevolen in zijn recente Concluding Observations. Dat was voor velen een grote opgave.
Er bleken grote verschillen te zijn tussen de deelnemers in het niveau van kennis en ervaring in dit opzicht. Soms komt dat doordat men zich in een bepaald land nog niet zo lang met het VN-Vrouwenverdrag heeft bezig gehouden. Karat had net een driejarig project afgerond in 8 CIS-landen. Verder blijkt het in een aantal landen gemakkelijker fondsen te vinden en/of krachten te bundelen om een schaduwrapportage tot stand te brengen dan aan de slag te gaan met de bevindingen en aanbevelingen van het CEDAW-Comité. Op zich begrijpelijk want het tweede is veel meer een kwestie van langere adem, waarbij het gebrek aan middelen bij veel organisaties belemmerend werkt. Bovendien zijn het vooral de organisaties die activiteiten ontplooien op de verschillende deelterreinen die met concrete aanbevelingen van het Comité hun argumentatie kunnen versterken.
Van grote invloed is voorts de politieke situatie in het land. In een dictatuur als Belarus is het al een waagstuk om een schaduwrapportage in het Engels te vertalen of om concluding observations te verspreiden. In Kirgizië is het na het verjagen van de president mede gezien de enorme omvang van het geweld tegen minderheden in delen van het land de vraag of het land tot de ‘failed states’ gaat behoren of dat er uitzicht komt op enigerlei vorm van democratie.

De organisatoren.
Karat is een koepel van 60 vrouwenorganisaties in 24 landen in Oost Europa, de Balkan en de Commonwealth of Independent States (CIS). WIDE, Women in Development Europe, is een Europees feministisch netwerk van vrouwenorganisaties, ontwikkeling-ngo’s, gender consultants en vrouwenrechten activisten. IWRAW-AP – International Women’s Rights Action Watch Asia Pacific - is een in Kuala Lumpur (Maleisië) gevestigde NGO die onder meer vrouwenrechten organisaties ondersteunt die uitvoering van het VN-Vrouwenverdrag bevorderen, bijvoorbeeld via schaduwrapportages. Voor de NGO’s aanwezig bij de CEDAW-sessie waar hun land besproken wordt organiseren ze een training (we berichtten eerder over de training in januari).

Leontine Bijleveld

Van conclusies naar acties

De publieksbijeenkomst "De 'Concluding Observations' van het CEDAW-Comité; Hoe nu verder?" van afgelopen vrijdag 9 april begon feestelijk. Dagvoorzitter Mieke van der Burg (voorzitter van de Vereniging Vrouw en Recht) vertelde het heugelijke nieuws dat de SGP volgens de Hoge Raad vrouwen niet mag uitsluiten van kandidatenlijsten voor de verkiezingen. Daarmee verklaarde de Hoge Raad het VN-Vrouwenverdrag, althans art. 7, bindend.

Maar liefst vanuit veertig verschillende organisaties waren de deelnemers aan de publieksbijeenkomst vertegenwoordigd, aldus de dagvoorzitter. Wederom een aanduiding dat meer organisaties dan ooit bij het schaduwproces betrokken zijn (geweest). En die zich ook bij het vervolgproces willen en kunnen inzetten. De politiek is daarbij natuurlijk van belang. We waren blij dat Tineke Strik, lid van de Eerste Kamer voor Groen Links, er was, net als verschillende gemeenteraadsleden. Strik stelde al eerder vragen aan de regering over uitvoering van de Concluding Observations.

Leontine legde kort uit waar het VN-Vrouwenverdrag over gaat en wat de verplichtingen voor de regering zijn. Ze stipte de ambigue houding van de regering aan ten opzichte van het verdrag. Een voorbeeld: de regering negeert prompt aanbeveling nr. 8, zorgdragen voor de verspreiding van de Concluding Observations. Want die liggen alleen onvertaald ter inzage bij het Centraal Informatiepunt. Subsidie voor een publieksuitgave werd geweigerd. Daar staat tegenover dat de regering op verzoek van de NGO’s in haar statement aandacht had voor lesbische en biseksuele vrouwen. Daardoor kon het VN-Comité in eindconclusies zijn waardering daarover uitspreken. Ook besprak Leontine het proces rondom de Constructieve Dialoog in Genève.

Als opstart voor de werkgroepen gaf Linda een samenvatting van de Concluding Observations van het CEDAW-Comité. Iets uitgebreider stond ze stil bij de twee onderwerpen waarover de regering over twee jaar al moet rapporteren: geweld tegen vrouwen en vrouwenhandel. Als voorbeeld dat organisaties elkaar al weten te vinden voor actie, vertelde ze over het emailverkeer tussen verschillende organisaties over het wetsvoorstel regulering prostitutie. “Wat kunnen we doen om te voorkomen dat het wetsvoorstel alsnog nu wordt behandeld?” Contacten met politici?

Laurien Koster, Voorzitter van de Commissie Gelijke Behandeling, gaf haar visie op de Concluding Observations en besprak vanuit het perspectief van de CGB de Constructieve Dialoog tussen de regering en het VN-Comité.

Niet eerder zijn de eindconclusies zo concreet verwoord en bieden ze zoveel aanknopingspunten voor acties en activiteiten. Maar zonder actieve inzet van vrouwenorganisaties en andere maatschappelijke organisaties gebeurt er niets. In een uur tijd hebben de aanwezigen in werkgroepen dan ook de tanden gezet in de verschillende onderwerpen van de Concluding Observations. Binnenkort verschijnt er een samenvatting van wat er allemaal de revue passeerde.

Tenslotte presenteerde het Netwerk VN-Vrouwenverdrag afgelopen vrijdag ook de publieksuitgave 'Vrouwenrechten in Nederland anno 2010; Enige vooruitgang, nog veel te doen - de conclusies van het VN-Comité'. Dat bevat een samenvatting van zowel de schaduwrapportage als de Concluding Observations van het VN-Comité. Zodat nog meer organisaties en activisten weten wat er speelt en de regering kritisch kunnen volgen op naleving van het VN-Vrouwenverdrag.

Het boekje is namens het Netwerk uitgegeven door E-Quality, kenniscentrum voor emancipatie, gezin en diversiteit, waar het (gratis) te bestellen is. Het is ook in PDF te raadplegen.

Linda Mans

Moeders gerechten

Het had het Netwerk wel aardig geleken om de sprekers, de middagvoorzitter en CEDAW-lid de heer Flinterman op de publieksbijeenkomst op 9 april geen bloemen te geven, maar een cadeautje met een knipoog naar de in het Vrouwenverdrag zo belangrijke stereotypen.
Stichting Ariana, het Studiefonds voor Afghaanse vrouwen,heeft namelijk ter gelegenheid van haar eerste lustrum een kookboek uitgegeven: Moeders gerechten. Niet alleen voor fondswerving, maar ook om in diaspora de culinaire traditie levend te houden en over te dragen aan zonen en dochters.
Vanwege de logistiek rond de Pasen lukte het niet de kookboeken tijdig beschikbaar te hebben. Toch een aanrader.Te bestellen voor 15 Euro excl. verzendkosten via genoemde websites.

Leontine Bijleveld

Concluding Observations ter inzage in de Tweede Kamer

Op 4 maart 2010 heeft staatssecretaris van Bijsterveld de Tweede Kamer geïnformeerd over de publikatie van de Concluding Observations van het CEDAW-Committee, ten onrechte ‘het verslag’ genoemd. Concluding Observations zijn het oordeel van het toezichthoudend Comité over de manier waarop Nederland uitvoering geeft aan het VN-Vrouwenverdrag. Dat heeft toch echt juridisch een zwaarder gewicht dan ‘verslag’. Overigens zal CEDAW over enige tijd op de OHCHR-website nog een verslag (Proceedings) over de bespreking met de regeringsdelegatie publiceren.
De staatssecretaris heeft er van afgezien de Concluding Observations bij de brief (zie vrouwenverdrag.nl) te voegen. Volstaan is met het ter inzage leggen bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer en in algemene zin verwijzen naar de website van het Ministerie van OC&W. Ze kondigt aan nog voor het zomerreces met een kabinetsreactie “inhoudelijk op de punten van zorg van het CEDAW-comité en de aanbevelingen (te) reageren.”
Het lijkt aangewezen dat Kamerleden de staatssecretaris nog even herinneren aan de toezegging van haar voorganger als coördinerend bewindspersoon emancipatie (minister Plasterk) de Kamer ook een vertaling in het Nederlands te verstrekken. Dat kan dan bij het regeringsstandpunt gevoegd worden. Daarmee zou de regering meteen uitvoering geven aan een deel van de aanbevelingen van het CEDAW-Comité.

Het Netwerk VN-Vrouwenverdrag zal in ieder geval leden van de Tweede en Eerste Kamer uitnodigen voor de publieksbijeenkomst over de Concluding Observations in Utrecht op 9 april a.s. Daar kunnen ze dan meteen de publieksuitgave Vrouwenrechten in Nederland - enige vooruitgang, nog veel te doen over de schaduwrapportage en de concluding observations in ontvangst nemen. Deze publieksuitgave zal breed verspreid worden. Aanvraag en aanmelding voor de publieksbijeenkomst internwhr2@aimforhumanrights.nl.

Leontine Bijleveld

Nederland erkent plicht tot meer informatie over Vrouwenverdrag

Tijdens de 54ste Commission on the Status of Women vond een interactief panel over 30 jaar CEDAW plaats (zie ook blogspot WomeninNewYork). Tijdens dat panel gaf de Nederlandse regeringsdelegatie een statement af. Ik kon deze (nog?) niet vinden op de website van de PV in New York of van de Ministerie van OC&W. Een link is dus niet mogelijk – een samenvatting wel.
Charles de Vries (Directie Emancipatie) stelde dat de regering de aanbeveling van het CEDAW-Comité om gendermainstreaming te verbeteren ter harte had genomen. Hij doelde op de Concluding Observations naar aanleiding van de vierde regeringsrapportage in 2007 (link). The Committee recommended that one Government department be designated and actively take up the responsibility and leadership role in coordinating the use of the gender-mainstreaming strategy in policies and programs of all other Government departments, as well as to ensure effective monitoring and evaluation of results achieved.”
De Vries zette uiteen welke stappen de regering had gezet, onder meer met de emancipatienota en dat de resultaten van de midterm review van elk departement binnenkort naar het parlement komen. Persoonlijk denk ik dat eenzelfde verhaal verteld had kunnen worden in een interactief panel waarin een lid van de Visitatiecommissie Emancipatie als expert optrad. Met dat verschil dat dan de credits naar de Visitatiecommissie waren gegaan.
Voor insiders was opmerkelijk dat De Vries niet verwees naar de meest recente Concluding Observations van het CEDAW-Comité die op 17 februari online gezet werden - zie het persbericht eerder op dit blogspot. Daaruit bleek namelijk dat het Comité weliswaar waardering heeft voor deze verbeteringen, maar nog niet tevreden is. Het maakt zich zorgen over het zeer beperkte gebruik van gendermainstreamings-instrumenten als Emancipatie Effect Rapportage en gender budgetting door de verschillende ministeries. Het Comité wil hoe dan ook een overzicht van de vooruitgang op dit terrein in de volgende regeringsrapportage.
De Vries’ interventie besloot met een opsteker voor de NGO’s: Having said this, I must admit that the Dutch government realizes very well that it could step up its own efforts to make the Convention known. That’s what our NGO’s and also the CEDAW committee have made us aware of.
Anje Wiersinga (Vrouwenbelangen/International Alliance of Women) kwam onmiddellijk naar me toe “die kunnen we in onze zak steken”. Nu nog even bedenken hoe we dit kunnen kapitaliseren, want het Netwerk VN-Vrouwenverdrag is nog naarstig op zoek naar middelen om de publieksuitgave “Vrouwenrechten in Nederland– enige vooruitgang, nog veel te doen. Hoe staat het met het VN-Vrouwenverdrag anno 2010?” te realiseren.

Leontine Bijleveld

LBT cadeautje voor rapporteur Violeta Neubauer

Vanochtend stonden we ouderwets actie te voeren: het uitdelen van de krant The New Times for Women voor de officiële opening van de 54ste vergadering van de Commission on the Status of Women in het VN-gebouw in New York. Een van de eersten die ik vanochtend tegen kwam in het portaal voor de vergaderzaal was ‘onze’ CEDAW-rapporteur Violeta Neubauer. Zij vertegenwoordigt nu de Sloveense regering bij de CSW.
Het was een hartelijk weerzien. Ik had een klein cadeautje voor haar meegenomen, om de waardering uit te drukken van de internationale LBT-community voor haar inspanningen om mensenrechten van lesbische, biseksuele en transgendervrouwen in de CEDAW-Concluding Observations te krijgen. Ruth Hopkins doet in het komende nummer van Wordt Vervolgd (Amnesty International) verslag van Neubauers wederwaardigheden.

Ik begreep dat de PV in Genève, de Permanente Vertegenwoordiging van het Koninkrijk der Nederlanden bij de Verenigde Naties, nog allerlei pogingen in het werk had gesteld om de Concluding Observations qua inhoud gewijzigd te krijgen. Met weinig succes, want het kon alleen om correctie van feitelijke onjuistheden gaan. Wel is gecorrigeerd dat Deputy Minister of Education, Science and Culture aan het hoofd van het Nederlandse deel van de delegatie stond, hoewel de oorspronkelijke titel van minister ontleend was aan de delegatielijst die de PV aan CEDAW had gestuurd (en er dus vanuit CEDAW’s perspectief geen sprake was van correctie). We konden elkaar maar kort spreken nu. Hopelijk zal daar later de komende weken nog gelegenheid voor zijn – de CSW duurt tot 12 maart. Van onze wederwaardigheden in New York doen Ama van Dantzig en ik, als vertegenwoordigers van WO=MEN Dutch Gender Platform, verslag op het WO=MEN-blogspot. Dat zal ook andere leden van WO=MEN aan het woord laten.

Leontine Bijleveld

PS: transgender vrouwen = volgens Microsoft Word voor Apple trancendeervrouwen

Concluding Observations zijn gepubliceerd

De Concluding Observations van het CEDAW Comite zijn gepubliceerd. In het persbericht hierover geeft het Netwerk een reactie. Nederland moet meer doen om de rechten van vrouwen te waarborgen. Dit staat in de conclusies van het VN-Comité dat beoordeelt of staten voldoende uitvoering geven aan het VN-Vrouwenverdrag. Het Comité is bijvoorbeeld bezorgd over de voortdurende structurele ongelijkheid tussen mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt, blijkend uit de aanzienlijke loonkloof M/V, de grotere werkloosheid onder vrouwen, het toenemende (onvrijwillige) deeltijdwerk en het geringe aantal vrouwen in topposities. Nederland voldoet niet aan de verdragsverplichtingen door onvoldoende bescherming te bieden aan slachtoffers van vrouwenhandel. Het is niet toegestaan om hun bescherming afhankelijk te maken van meewerking aan strafrechtelijke vervolging van vrouwenhandelaars. Het Comité uit diepe bezorgdheid dat er nog steeds slachtoffers van vrouwenhandel in vreemdelingendetentie zitten. Het Comité stelde de conclusies en aanbevelingen op na op 27 januari in Genève uitvoerig met een grote regeringsdelegatie onder leiding van staatssecretaris Dijksma van gedachten te hebben gewisseld.

Het VN-comité is opvallend kritisch over Nederland, dat zich naar zijn mening te weinig gebonden acht aan het VN-Vrouwenverdrag. Het Comité noemt ook positieve punten, zoals preventie en bestrijding van eerwraak en vrouwenbesnijdenis. De belangrijkste bevindingen kort op een rij:
- Nederland moet er beter voor zorgen dat vrouwen niet gediscrimineerd worden, dit geldt voor lesbische vrouwen, maar ook voor migrantenvrouwen
- Alle slachtoffers van mensenhandel moeten opvang en bescherming krijgen, ook als zij geen aangifte willen of durven te doen,
- Nederland moet investeren in de empowerment van prostituees en eerst de risico’s onderzoeken van de invoering van een registratieplicht voor prostituees, bijv. voor de bescherming van hun privacy,
- Nederland moet zorgen dat slachtoffers van huiselijk geweld recht hebben op een gratis advocaat,
- Nederland moet transgenders niet langer verplichten zich te laten steriliseren en borstimplantaten voor transgender vrouwen vergoeden,
- Het aandeel vrouwen in de politiek, vooral op gemeentelijk en provinciaal niveau, moet omhoog,
- Nederland moet snel maatregelen nemen om de EU norm van 25 % vrouwelijke professoren te halen,
- Nederland moet ervoor zorgen dat meer vrouwen economisch onafhankelijk zijn door voltijd werk mogelijk te maken, door werkloosheid van vrouwen tegen te gaan en door de loonkloof tussen mannen en vrouwen te verkleinen,
- Vrouwen die als hulp in de huishouding en de zorg werken moeten dezelfde rechten krijgen als andere werknemers,
- Nederland moet huiselijk geweld en andere vormen van geweld tegen vrouwen erkennen als grond voor asiel,
- De inburgeringseis en de minimum inkomenseis voor gezinsvorming en gezinshereniging treffen migranten en vluchtelingenvrouwen onevenredig. Dit is in strijd met het vrouwenrechtenverdrag,
- Nederland moet onmiddellijk iets doen aan de hoge moedersterfte van asielzoeksters. Deze is vier keer hoger dan die van Nederlandse vrouwen,
- Nederland moet ongedocumenteerde vrouwen informeren over hun rechten en zorgen dat zij toegang hebben tot gezondheidszorg.